ABA | {aba, abą, abie, abę, aby, abom, abami, abach} Luźna szata, zazwyczaj czarna.

ADAB | {adab, adabem, adabie} Władcza pamięć, która samoistnie ogarnia człowieka.

AJAT | {ajat, ajaty, ajatach} Znaki życia; zazwyczaj: ajat i burhan życia (patrz: BURHAN).

ALAM AL-MITHAL | {mithal} Mistyczna kraina podobieństw, w której nie ma żadnych fizycznych ograniczeń.

ALEMBIK ŚMIERCI | {alembik, alembika, alembiku, alembikiem, alembiki, alembików, alembikami, alembikach} Wynalezione przez Fremenów (i tylko przez nich używane) urządzenie do wydestylowywania wody ze zwłok.

ARIF | {arif, arifa, arifem, arifi, arifów, arifom, arifami, arifach} W języku Fremenów „sędzia" lub „sąd".

ARRAKIN | {arrakin, arrakinem, arrakinie, arrakinu} Pierwsza osada na Arrakis, do objęcia planety przez Harkonnenów siedziba rządu planetarnego. Po przejęciu Diuny przez Atrydów ponownie stolica planetarna.

ARRAKIS | {arrakis, arrakijskiej, arrakijski} Trzecia planeta Canopusa, znana jako Diuna. Jedyne źródło życiodajnej przyprawy – melanżu.

BALISETA | {balisetę, balisetą, balisecie, balisety, baliset, balisetom, balisetami, balisetach} Pochodzący od cytry dziewięciostrunowy szarpany instrument muzyczny. Ulubiony instrument trubadurów imperialnych.

BASEN ŁOWNY | {basen, basenu, basenie, baseny, basenów, basenom, basenami, basenach} Zbiornik, do którego spływa woda przechwycona przez oddzielacz wiatru.

BATIG | {batig, batiga, batigi, batigów, batigom, batigami, batigach} W języku Fremenów „mały melon".

~BENE GESSERIT | {gesserit, bene, bg} Zgromadzenie żeńskie przez stulecia działające za parawanem półmistycznej szkoły kształcenia ducha i ciała, którą założono po tym, jak Dżihad Butlerowski doprowadził do zniszczenia tak zwanych „myślących machin" i robotów.

+MATKA WIELEBNA | {matka, matki, wielebna, wielebnej, wielebną, matce, matkę, matką, matek, matkom, matkami, matkach} Pierwotnie cenzorka Bene Gesserit, która przekształciła w swym ciele „truciznę objawienia" i wzniosła się na wyższy poziom świadomości. Tytuł przejęty przez Fremenów, którzy nadawali go własnym przywódczyniom religijnym osiągającym podobne „objawienie".

+PRAWDOMÓWCZYNI | {prawdomówczyni, prawdomówczynią, prawdomówczynie, prawdomówczyń} Matka Wielebna, która posiadła sztukę zapadania w trans prawdy i bezbłędnie potrafi wykryć kłamstwo, oszustwo lub nieszczerość.

+METODA BENE GESSERIT | {metoda, metody, metodzie, metodę, metodą} Umiejętność stosowania drobiazgowej obserwacji (patrz: SZKOLENIE).

+MISSIONARIA PROTECTIVA | {missionaria, protectiva} Jedno z ramion zgromadzenia żeńskiego. Jego główną funkcją było rozsiewanie i utrwalanie zaraźliwych zabobonów na prymitywnych planetach w celu szerzenia tam wpływów Bene Gesserit (patrz: PANOPLIA PROPHETICA).

BESTIA RABBAN | {rabban, rabbana, rabbanowi, rabbanem, rabbanie} Glossu Rabban (10 132–10 193), hrabia z Lankiveila, siridar regent barona Vladimira Harkonnena na Arrakis przed przybyciem Atrydów, a następnie po rozgromieniu sił księcia Leto I Atrydy przez połączone siły sardaukarów i Harkonnenów.

BI-LA KAIFA | {kaifa} Amen (dosłownie „Niczego już nie trzeba wyjaśniać").

BIBLIA PROTESTANCKO-KATOLICKA | {biblia, biblii, biblię, biblią, pk} Księga Ksiąg, kanoniczny tekst opracowany przez Kongres Ekumeniczny Federacji. Zrewidowane połączenie starożytnych świętych pism. Za najważniejsze przykazanie Biblii P-K uważa się „Nie będziesz kaleczył ducha".

BINDU | {bindu} Termin odnoszący się do układu nerwowego człowieka, szczególnie do treningu panowania nad nerwami. Często określane jako bindunerwatura (patrz: PRANA i SZKOLENIE).

BLECH | {blech, blechu, blechem} Płaska, otwarta pustynia.

BRZEMIĘ WODY | {brzemię, brzemienia, bremionie, bremiona, bremionom} Fremeński dług na śmierć i życie.

BURHAN | {burhan, burhanu, burhany, burhanów, burhanom, burhanami, burhanach} Dowody życia; zwykle: ajat i burhan życia (patrz: AJAT).

BURKA | {burka, burkę, burką, burki, burce, burek, burkom, burkami, burkach} Izolowana opończa noszona przez Fremenów na otwartej pustyni.

CEDUŁA DOBORU | {ceduła, ceduły, cedule, cedułę, cedułą, ceduł, cedułom, cedułami, cedułach} Główny rejestr związków krwi planu eugenicznego Bene Gesserit, którego celem było wydanie na świat Kwisatz Haderach.

CHAKOBSA | {chakobsa, chakobsą, chakobsy, chakobsie, chakobsę} Tak zwany „język magnetyczny" częściowo wywodzący się z pradawnego bhotani. Mieszanina starożytnych narzeczy zmodyfikowanych z myślą o zachowaniu tajemnicy; język łowiecki Bhotanich, najemnych skrytobójców z czasów pierwszych wojen asasynów.

CHAUMAS | {chaumas, chaumasu, chaumasem} (w niektórych dialektach: aumas) Trucizna w pokarmie (w suchym pokarmie, w odróżnieniu od trucizny podanej w inny sposób).

CHAUMURKY | {chaumurky, chaumurki, chaumurkami, chaumurkach} (w niektórych dialektach: musky lub murky) Trucizna dodawana najczęściej do napoju.

CHWYTOWÓD | {chwytowód, chwytowodu, chwytowody, chwytowodów, chwytowodami, chwytowodach} Zewnętrzny przewód filtraka odprowadzający wydychaną przez nos wilgoć do systemu odzyskowego (patrz: FILTRAK).

CORIOLISA KURZAWA | {coriolisa, kurzawa, kurzawy, kurzawę, kurzawą, kurzawie, kurzaw, kurzawom, kurzawami, kurzawach} Każdy większy samum na Arrakis, gdzie na otwartych równinach wiatry wzmagane były przez ruch obrotowy planety i osiągały prędkość do 700 kilometrów na godzinę. Kurzawy Coriolisa powodowały „deszcz piasku" (el sajale – opady pyłu wzniesionego na średnią wysokość lub matary – opady pyłu wzniesionego na dużą wysokość).

DAO | {dao} Trans odrętwienia, rodzaj letargu bindu, w którym Bene Gesserit mogła ogromnie spowolnić swoje czynności fizjologiczne. Trans pozwalający przetrwać w zagrażających życiu warunkach, a także potrzebny do odmłodzenia komórek.

DIUNA | {diuna, diunę, diuną, diunie} Potoczna nazwa Arrakis, trzeciej planety Canopusa.

DŻAKURUTU | {dżakurutu} Legendarna sicz uznana za tabu wiele pokoleń przed zapoczątkowaniem ekologicznej transformacji Diuny, ponieważ była miejscem zamieszkania „wodnego robactwa" (patrz: IDUALI). Dzięki powszechnemu przymierzu fremeńskich plemion Dżakurutu zostało zaatakowane, a jego mieszkańcy eksterminowani.

~DŻIHAD | {dżihad, dżihadu, dżihadzie, dżihadem} „Święta wojna", fanatyczna krucjata religijna.

+DŻIHAD BUTLEROWSKI | {butlerowski, butlerowskiego, butlerowskiemu, butlerowskim, rewolta, rewolty, rewolcie, rewoltę, rewoltą, rewolt, rewoltom, rewoltami, rewoltach} Krucjata przeciwko „myślącym machinom" (komputerom i świadomym robotom), zwana potocznie Wielką Rewoltą. Trwała od roku 201 PG do roku 108 PG.

EKOLOGICZNA TRANSFORMACJA DIUNY | {transformacja, transformacji, transformację, transformacją, ekologiczna, ekologicznej} Plan Pardota Kynesa mający na celu zmianę ekologii i klimatu Arrakis. Kontynuował go jego syn Liet-Kynes, a następnie Paul Muad'Dib i Alia Atryda.

ELAKKA | {elakka, elakki, elakkę, elakką, elakce, elakek, elakkach} Usłojone krwiście drewno z Ekaza (czwartej planety Bety Alfa Centauri), najlepiej znane z produktów z niego otrzymywanych: lin, narkotyku elakka i semuty.

ERG | {erg, ergu, ergi, ergów, ergom, ergami, ergach} Rozległy obszar pustyni pokryty wydmami, morze piasku.

FAI | {fai} Danina wody, główna forma podatku na Arrakis.

FAUFRELUCHES | {faufreluches} Obowiązujący w Imperium sztywny system podziału klasowego. „Miejsce dla każdego człowieka i każdy człowiek na swoim miejscu".

FILTRAK | {filtrak, filtraka, filtrakiem, filtraki, filtraków, filtrakom, filtrakami, filtrakach} Wynaleziony na Arrakis strój pozwalający przetrwać na pustyni dzięki zapobieganiu utracie wydalanej wody i wilgoci. Odzyskiwana woda przepływała do kieszeni łownych, z których można ją było pić za pomocą wodowodu (patrz: CHWYTOWÓD i WODOWÓD).

FILTRNAMIOT | {filtrnamiot, filtrnamiotu, filtrnamiotem, filtrnamioty, filtrnamiotów, filtrnamiotami, filtrnamiotach} Niewielkie przenośne schronienie z tkaniny mikrowarstwowej odzyskujące wodę z wilgoci osiadającej na zewnętrznych ścianach i wydalanej z oddechem przebywających w nim ludzi (patrz: PIACHOCHRAPY).

FONDAK | {fondak, fondaku, fondakiem, fondaki, fondaków, fondakom, fondakami, fondakach} Legendarna siedziba przemytników na Arrakis, której położenie utrzymywano w najgłębszej tajemnicy.

FREGATA | {fregata, fregaty, fregatę, fregatą, fregatach, fregatom, fregatami} Największy statek kosmiczny mogący lądować na powierzchni planety i startować z niej w całości.

~FREMENI | {fremen, fremena, fremenowi, fremenem, fremenie, fremeni, fremenów, fremenom, fremenami, fremenach} Wolne plemiona Arrakis, mieszkańcy pustyni, potomkowie zensunnickich Wędrowców, którzy przybyli na Diunę ponad dziesięć tysięcy lat wcześniej (patrz: ZENSUNNICI).

+FEDAJKINI | {fedajkin, fedajkina, fedajkinowi, fedajkinem, fedajkinach, fedajkinami, fedajkinom, fedajkinów} Fremeńskie oddziały śmierci. Służyły Muad'Dibowi podczas jego pierwszej bitwy z rodem Harkonnenów i siłami Corrinów, a później stanowiły elitarne formacje w Dżihadzie Muad'Diba. Po odejściu Paula Muad'Diba na pustynię Alia rozwiązała oddziały fedajkinów.

+JEŹDZIEC PIASKU | {jeździec, jeźdźca, jeźdźcy, jeźdźców, jeźdźcom, jeźdźcami, jeźdźcach} Fremeński termin na określenie osoby, która potrafi wspiąć się na czerwia pustyni i pojechać na nim.

+NAIB | {naib, naiba, naibowie, naibów, naibom, naibami, naibarch} „Ten, kto ślubował nie dać się wziąć żywcem". Tradycyjna przysięga przywódcy Fremenów.

+PIACHOCHRAPY | {piachochrapy, piachochrapów, piachochrapom, piachochrapami, piachochrapach} Urządzenie tłoczące powietrze do wnętrza przysypanego piaskiem podczas burzy filtrnamiotu (patrz: FILTRNAMIOT).

FREMSAK | {fremsak, fremsaka, fremsakiem, fremsaki, fremsaków, fremsakom, fremsakami, fremsakach} Wyrabiana przez Fremenów sakwa z zestawem umożliwiającym przeżycie na pustyni. Zawierała: literjon, filtrnamiot, pigułki energetyczne, odłówki, piachochrapy, lornetkę, niezbędnik do filtraka, barwolwer, nieckograf, filtrwtyki, parakompas, haki stworzyciela, dudnik, słup ognia, kondensator elektrostatyczny i Kitab al-Ibar.

GAFLA | {gafla, gafli, gaflę, gaflą, gafl, gaflom, gaflami, gaflach} Nieumiejętność skupienia się w obecności natrętnej muchy. Stąd: osoba chwiejna, której nie należy ufać.

GALACH | {galach, galachu} Oficjalny język Imperium. Hybryda anglo-słowiańska z silnymi naleciałościami leksykalnymi przyswojonymi od różnych kultur w trakcie wieloetapowych migracji człowieka.

GANIMA | {ganima, ganimy, ganimę, ganimą, ganimie} „Zdobycz wojenna", coś zdobytego w bitwie lub pojedynku. Najczęściej bezużyteczna pamiątka z walki budząca jedynie wspomnienia.

GĄSIENIK | {gąsienik, gąsienika, gąsieniki, gąsieników, gąsienikiem, gąsienikami, gąsienikach} Ogólna nazwa dla maszyn przeznaczonych do poszukiwania i zbierania melanżu (patrz: ŻNIWIARKA).

GHOLE | {ghola, ghole, gholi, gholami, gholach} Duplikaty ludzi hodowane z komórek martwego ciała w kadziach aksolotlowych Tleilaxan. Zachowywały wzór genetyczny oryginałów, ale wyprane były z ich świadomych wspomnień (patrz: KADŹ AKSOLOTLOWA).

GIEDI PRIME | {giedi, prime} 36 Ophiuchi B, ojczysta planeta rodu Harkonnenów.

~GILDIA KOSMICZNA | {gildia, gildii, gildię, gildiom, gildią, gildiach} Jedno z trzech ramion politycznego trójnogu, na którym wspierała się Wielka Konwencja; monopolista w dziedzinie podróży kosmicznych, transportu i bankowości.

+NAWIGATORZY | {nawigator, nawigatorzy, nawigatorów, nawigatorom, nawigatorami, nawigatorach} Gildianie potrafiący dzięki melanżowi odszukać taką linię przyszłości, która pozwalała liniowcom Gildii Kosmicznej omijać wszelkie niebezpieczeństwa.

GŁOS | {głos, głosu, głosem, głosie} Umiejętność manipulowania mową w celu zdobycia kontroli nad słuchaczem; jedno z najbardziej imponujących uzdolnień Bene Gesserit.

GOM DŻABBAR | {gom, dżabbar, dżabbara} (dosłownie „wróg ostateczny") Zatruta metacyjankiem szpilka, której cenzorki Bene Gesserit używały do poddawania ludzkiej świadomości próbie śmierci.

GÓRA IDAHO | {góra, idaho, górze, górę, górą, gór, górom, górami, górach} Najwyższy szczyt Muru Zaporowego (7400 metrów nad poziomem Wielkiego Blechu).

GROT-GOŃCZAK | {grot, gończak, gończaka, gończaki, gończaków, gończakiem, gończakach} Szybująca w polu dryfowym metalowa igła, którą sterowano za pomocą ukrytej w pobliżu konsoli. Pospolita broń skrytobójcza.

GRÓDŹ | {gródź, grodzi, grodzią, grodzie} Hermetyczne zamknięcie stosowane do ochrony przed utratą wilgoci we fremeńskich obozowiskach jaskiniowych i budynkach na Arrakis.

HADIS | {hadis, hadisu, hadisy, hadisów, hadisom, hadisami, hadisach} Sporządzony na podstawie ustnych przekazów zbiór tradycji fremeńskich.

HADŻDŻ | {hadżdż, hadżdżu} Święta podróż, pielgrzymka.

HAKI STWORZYCIELA | {haki, haków, hakami, hakach} Laski stosowane przez Fremenów do chwytania, dosiadania i ujeżdżania arrakijskiego czerwia pustyni. Z jednej strony zakończone hakami, z drugiej szorstkie dla pewniejszego chwytu.

HARK AL-ADA | {hark, ada} W języku Fremenów „Łamiący Obyczaj".

HAUST-STUDNIA | {haust, studnia, studni, studnię, studnią, studniach, studniom, studniami} Forma wysięku, z której można rzekomo spijać wodę za pomocą słomki (patrz: WYSIĘK).

HIEREG | {hiereg, hieregu} Tymczasowy obóz fremeński na otwartej pustyni.

HUANUI | {huanui} Patrz: ALEMBIK ŚMIERCI.

ICHWAN | {ichwan, ichwanu} W języku Fremenów „braterstwo".

IDUALI | {iduali} W języku Fremenów „wodne robactwo". Pierwotni mieszkańcy legendarnej siczy Dżakurutu, którzy popełniali najohydniejszą według fremeńskiego prawa zbrodnię: odbierali wodę innym Fremenom.

IX | {ix, ixu, ixiański} Dziewiąta planeta Eridani A, źródło wyrafinowanych technologii. Obok Richese zaliczana do niedościgłych cywilizacji technicznych.

JĘZYK WALKI | {język, języka, językowi, językach} Każdy specyficzny, niezrozumiały dla przeciwnika język o tajnej etymologii służący do nieskrępowanego porozumiewania się (głównie w warunkach bojowych).

KADŹ AKSOLOTLOWA | {kadź, kadzi, kadzią, aksolotlowa, aksolotlowej, aksolotlowych, aksolotlową} Wynalazek Tleilaxan służący m.in. do odtwarzania ludzi z komórek martwego ciała (patrz: GHOLE).

KADŹ REGENERACYJNA | {regeneracyjna, regeneracyjnej, regeneracyjną} Patrz: KADŹ AKSOLOTLOWA.

KAJMAKAM | {kajmakam, kajmakama, kajmakamie, kajmakamów, kajmakanom, kajmakamami, kajmakamach} Podlegający regentce gubernator.

KALADAN | {kaladan, kaladanu, kaladanie} Trzecia planeta Delty Pawia, przez długi czas siridar księstwo rodu Atrydów. Rodzinna planeta Paula Muad'Diba. Po zwycięstwie Fremenów nad sardaukarami gubernatorem regentem Kaladanu został Gurney Halleck.

KANAT | {kanat, kanatu, kanaty, kanatów, kanatom, kanatami, kanatach} Otwarty kanał irygacyjny na pustyni, w którym można było regulować przepływ wody.

KANLY | {kanly} Oficjalna i w znacznej mierze zrytualizowana waśń lub wendeta zgodna z zasadami Wielkiej Konwencji i prowadzona według najściślejszych reguł.

KARDAMON | {kardamon, kardamonu} Wonna przyprawa dodawana czasem do kawy, używana też w medycynie.

KAZA | {kaza, kazy, kazie, kazę, kazą, kaz, kazom, kazami, kazach} W języku Fremenów „wyznaczony dowódca".

KEDEM | {kedem, kedemu} W języku Fremenów „wewnętrzna pustynia".

KHOAM | {khoam} Akronim od nazwy Konsorcjum Honnete Ober Advancer Mercantiles – wszechświatowej korporacji eksploatacyjnej kontrolowanej przez Imperatora i wysokie rody.

KIESZEŃ ŁOWNA | {kieszeń, kieszeni, kieszenie, kieszeniach, kieszeniom, kieszeniami} Każda kieszeń filtraka, w której magazynowana była odzyskana woda.

KITAB AL-IBAR | {kitab, ibar} Opracowana przez Fremenów kompilacja modlitewnika i vademecum przeżycia na pustyni.

KOMBAJN ŻNIWNY | {kombajn, kombajnu, kombajnem, kombajny, kombajnów, kombajnom, kombajnami, kombajnach} Patrz: ŻNIWIARKA.

KRALIZEK | {kralizek, kralizka} Zaczerpnięte z najdawniejszych legend fremeńskich słowo oznaczające „Tajfun Walki" – bitwę na krańcu wszechświata.

KRWAWIN | {krwawin, krwawinu, krwawinem, krwawiny, krwawinów, krwawinom, krwawinami, krwawinach} Pasożytnicza roślina pnąca z Giedi Prime. Jej pędów często używano jako biczy w obozach niewolników. Pozostawiała bordowy ślad, który powodował trwający wiele lat ból.

KRYSNÓŻ | {krysnóż, krysnoża, krysnożem, krysnoże, krysnożowi, krysnożach} Święty nóż Fremenów z Arrakis o ostrzu wyrabianym z kłów martwych czerwi pustyni. Krysnoże powstawały w dwóch wersjach: „stałej" i „niestałej" (nóż „niestały" wymagał kontaktu z polem elektromagnetycznym ciała ludzkiego, które zapobiegało jego rozpadowi).

KSIĘGA AZHARA | {księga, azhara, księdze, ksiąg, księgom, księgami, księgach} Opracowany przez Bene Gesserit bibliograficzny cud, kompilacja przechowująca wielkie tajemnice najdawniejszych wierzeń.

KWISATZ HADERACH | {kwisatz, haderach, haderacha} „Skrócenie drogi". Bene Gesserit szukały go na drodze genetycznej: Bene Gesserit płci męskiej, którego siły psychiczne łączyłyby przestrzeń i czas. Kwisatz Haderach pojawił się wcześniej niż zaplanowano – był nim Paul Atryda.

LANDSRAAD | {landsraad, landsraadu, landsraadzie} Najstarsza instytucja, która uformowała Imperium. Podczas długiego panowania Corrinów Landsraad był jedyną organizacją zabezpieczającą wspólne interesy wszystkich planet Imperium przed sardaukarami.

LAZAJSKIE TYGRYSY | {lazajskie, tygrysy, tygrysów, tygrysom, tygrysami, tygrysach} Sprowadzony na Salusę Secundusa specjalny, zmodyfikowany gatunek ziemskich tygrysów.

LEGION | {legion, legionu, legiony, legionów, legionom, legionami, legionach} Formacja złożona z dziesięciu brygad (około 30 tysięcy ludzi).

LIBAN | {liban, libanu} Fremeński napój przyprawowy; woda z melanżem zaciągnięta mąką z jukki. Pierwotnie napój z kwaśnego mleka.

LICHTUGA | {lichtuga, lichtugi, lichtugę, lichtugą, lichtudze, lichtug, lichtugom, lichtugami, lichtugach} Rodzaj fregaty, największego statku kosmicznego mogącego lądować na planecie i startować z niej w całości.

LINIOWIEC | {liniowiec, liniowca, liniowce, liniowców, liniowcom, liniowcami, liniowcach} Największy statek transportowy wykorzystywany w systemie przewozowym Gildii Kosmicznej.

LUMISFERA | {lumisfera, lumisfery, lumisferę, lumisferą, lumisferie, lumisfer, lumisferom, lumisferami, lumisferach} Zasilane zazwyczaj bateriami organicznymi urządzenie oświetleniowe zawieszone na dryfie. Wynalazek Normy Cenvy.

MAHDI | {mahdi, mahdiego} W mesjanistycznych legendach Fremenów „Ten, który powiedzie nas do raju".

MALEŃKI STWORZYCIEL | {stworzyciel, stworzyciela, stworzycielowi, stworzyciele, stworzycieli, stworzycielach} Potoczna nazwa piaskowej troci (patrz: PIASKOWA TROĆ).

~MASKARADNICY | {maskaradnicy, maskaradników, maskaradnikom, maskaradnikami, maskaradnikach} Jadachańscy hermafrodyci z Tleilaxa. Artyści estradowi mający zdolność cielesnej adaptacji. Mogli dowolnie zmieniać swój wzrost, budowę ciała, rysy twarzy, kolor i długość włosów, a także płeć (patrz: TLEILAXANIE).

MASZAD | {maszadzie} Patrz: PRÓBA MASZAD.

MATAR | {matar} Patrz: CORIOLISA KURZAWA.

MAULA PISTOLET | {maula, pistolet, pistoletu, pistoletem, pistoletowi, pistolecie, pistolety, pistoletów, pistoletom, pistoletami, pistoletach} Pistolet sprężynowy na zatrute bolce o zasięgu około czterdziestu metrów.

MELANŻ | {melanż, melanżu, melanżem, melanżowi, przyprawa, przyprawy, przyprawie, przyprawę, przyprawą, przypraw, przyprawom, przyprawami, przyprawach} „Przyprawa nad przyprawami", której jedynym źródłem była Arrakis. Znana głównie z właściwości geriatrycznych; silnie uzależniająca. Melanż powstawał z masy preprzyprawowej (patrz: PIASKOWA TROĆ).

MENTAT | {mentat, mentata, mentaci, mentatem, mentatów, mentatom, mentatami, mentatach} „Ludzki komputer", członek klasy obywateli Imperium szkolonych w umiejętności logicznego myślenia na nadludzkim poziomie.

MUAD'DIB | {muaddib, muaddiba, muaddibie} Skoczek pustynny zaaklimatyzowany na Arrakis. We fremeńskiej mitologii ziemi i ducha zwierzę związane z rysunkiem widocznym na drugim księżycu planety. Mysz podziwiana przez Fremenów za niezwykłą umiejętność przystosowywania się do srogich warunków otwartej pustyni.

MUAD'DIB PAUL | {paul, atryda} Fremeńskie imię wieku męskiego Paula Atrydy.

MUR ZAPOROWY | {mur, zaporowy, muru, murze, murem, mury, murów, murom, murami, murach} Górzyste wypiętrzenie terenu na północnej półkuli Arrakis, które osłaniało niewielki obszar tej planety przed kurzawami Coriolisa.

MUSZTAMAL | {musztamal, musztamalu} Mały ogród przydomowy lub ogródek na dziedzińcu.

NERUS TANIDIA | {tanidia, nerus} Zidentyfikowana przez Leto II jako matka lady Jessiki. Dzięki odkrytym źródłom stwierdzono, że matką Jessiki była matka wielebna Gaius Helena Mohiam.

NIECKA | {niecka, niecki, nieckę, nieckową, niecek, nieckom, nieckami, nieckach} Nadający się do zamieszkania nizinny obszar na Arrakis okolony wzniesieniem terenu osłaniającym go przed samumami.

NIEZBĘDNIK | {niezbędnik, niezbędnika, niezbędniki, niezbędników, niezbędnikom, niezbędnikami, niezbędnikach} Zestaw zawierający narzędzia i części zamienne do naprawy fremeńskich filtraków.

ODDZIELACZ WIATRU | {oddzielacz, wiatru, oddzielacze, oddzielaczy, oddzielaczom, oddzielaczami, oddzielaczach} Urządzenie instalowane głównie na szlaku dominujących wiatrów. Skraplało wilgoć z powietrza zasysanego do komory wskutek gwałtownego i znacznego spadku temperatury.

ORNITOPTERY | {ornitopter, ornitoptera, ornitoptery, ornitopterem, topter, toptery, topterów, topterom, topterami, topterach} Wszelkie statki zdolne do długotrwałego lotu za pomocą uderzeń skrzydłami na wzór ptaków. Podstawowy środek transportu powietrznego w Imperium.

PANEW | {panew, panwi, panwią, panwie, panwiom, panwiami, panwiach} Nisko położony teren lub depresja na Arrakis powstała w wyniku osiadania warstw podłoża.

PANOPLIA PROPHETICA | {panoplia, prophetica} Najważniejsze źródło materiałów dla Missionaria Protectiva. Zawierało szczegółowe metody manipulowania religią za pomocą zaraźliwych przesądów używanych przez zgromadzenie żeńskie w celu eksploatacji prymitywnych regionów (patrz: MISSIONARIA PROTECTIVA).

PCHLI SZTYCH | {sztych, sztychu, sztychy, sztychów, sztychom, sztychami, sztychach} Wszelkie krótkie, wąskie ostrza (często zatrute) trzymane w lewej ręce przez walczących z użyciem tarcz obronnych.

PG | {pg} „Przed Gildią". Skrót w kalendarzu Imperium opartym na dacie powstania monopolu Gildii Kosmicznej w dziedzinie podróży, transportu i bankowości.

PIASKOWA TROĆ | {troć, troci, trociami, trociach, trocią} Pół roślina, pół zwierzę, zarodek czerwia pustyni żyjący w głębi piasku, zwany potocznie maleńkim stworzycielem. Ekskrementy piaskowych troci, zmieszane z wodą, tworzyły masę preprzyprawową (patrz: MELANŻ). Nieliczne pozostałe przy życiu osobniki wyłaniały się po sześciu latach w postaci małego czerwia pustyni (patrz: SZEJ-HULUD).

PLASTAL | {plastal, plastalu} Stal stabilizowana włóknami stravidium, które wrastają w jej strukturę krystaliczną.

PRANA | {prana} Termin odnoszący się do mięśni, z których każdy traktowany jest osobno i, jako osobna jednostka, maksymalnie ćwiczony. Często również pranamuskulatura (patrz: BINDU i SZKOLENIE).

PROTOKÓŁ | {protokół, protokołu, protokołem, protokoły, protokołów, protokołom, protokołami, protokołach} Raport formułujący domniemanie zbrodni przeciw Imperium.

PRÓBA MASZAD | {maszad} Wszelka próba, w której stawką jest honor (określony jako postawa natchniona).

PRZEDNARODZENI | {przednarodzeni, przednarodzonych, przednarodzonym, przednarodzony} Osoby obdarzone świadomością już w łonie matki, posiadające wiedzę i wspomnienia przodków (patrz: ZŁY DUCH).

PSEUDOTARCZA | {pseudotarcza, pseudotarczy, pseudotarczę, pseudotarczą, pseudotarcze, pseudotarczach} Urządzenie sabotażowe służące do wytwarzania nieużytecznego pola zbliżonego do pola prawdziwej tarczy (patrz: TARCZA OBRONNA). Doprowadzało do amoku czerwie pustyni, które atakowały i niszczyły pseudotarczę oraz wszystko w jej pobliżu.

REBAB | {rebab, rebabu, rebabem, rebabie, rebaby, rebabów, rebabom, rebabami, rebabbach} Starożytny instrument smyczkowy o pokrytym skórą korpusie w kształcie trapezu i smukłej szyjce.

REŻIM WODY | {reżim, reżimu, reżimem, reżimie, reżimy, reżimów, reżimom, reżimami, reżimach} Surowe szkolenie służące przystosowaniu mieszkańców Arrakis do egzystencji bez utraty wilgoci.

~RÓD | {ród, rodu, rodowi, rodem, rodzie, rody, rodów, rodom, rodami, rodach} Określenie klanu panującego na planecie lub w systemie planetarnym.

+CORRINÓW RÓD | {corrinów, corrinom, corrinami, corrinach} Ród pochodzący z Salusy Secundusa. Nazwę wziął od bitwy pod Corrinem (88 PG), która ustaliła jego trwające dziesięć tysięcy lat panowanie nad Imperium. Ojciec księżnej Irulany, Padyszach Imperator Szaddam IV, był ostatnim, osiemdziesiątym pierwszym władcą z dynastii Corrinów.

+NISKIE RODY | {niskie, niskich, niskim, niskimi} W języku galach „richecy"; przywiązana do planety klasa przedsiębiorców (patrz: RÓD).

+WYSOKIE RODY | {wysokie, wysokich, wysokim, wysokimi} Lennicy Imperatora mający w wieczystym bądź terminowym władaniu planetę lub system planetarny; przedsiębiorcy międzyplanetarni (patrz: RÓD).

RUSZNICA LASEROWA | {rusznica, rusznicy, rusznicę, rusznicą, rusznice, rusznicach, rusznicom, rusznicami, laserowa, laserowej} Miotacz laserowy wytwarzający falę ciągłą. W cywilizacji używającej powszechnie tarcz miały ograniczone zastosowanie, gdyż zetknięcie wiązki laserowej z tarczą powodowało straszliwy wybuch.

SALUSA SECUNDUS | {salusa, secundus, salusie} Trzecia planeta Gammy Waipinga, ojczysta planeta rodu Corrinów. Ogłoszona imperialną planetą więzienną i używana jako poligon dla sardaukarów.

~SARDAUKARZY | {sardaukar, sardaukara, sardaukarowi, sardaukarem, sardaukarze, sardaukarzy, sardaukarów, sardaukarom, sardaukarami, sardaukarach} Fanatyczni żołnierze z Salusy Secundusa, wojownicy imperialnego rodu Corrinów. Uchodzący za niezwyciężonych, zostali pokonani przez Fremenów w bitwie pod Arrakin w roku 10 193.

+BASZAR | {baszar, baszara, baszarowie, baszarem, baszarów, baszarom, baszarami, baszarach} Pierwotnie termin z militarnego leksykonu rodu Corrinów oznaczający oficera sardaukarów nieco wyższego rangą od pułkownika. Termin przejęty przez galach i Fremenów.

+LEWENBRECH | {lewenbrech, lewenbrecha, lewenbrechem, lewenbrechu, lewenbrechy, lewenbrechów, lewenbrechom, lewenbrechami, lewenbrechach} Adiutant baszara.

SECHER NBIW | {secher, nbiw} W jednym ze starożytnych, zapomnianych języków Ziemi „Złoty Szlak".

SICZ | {sicz, siczy, siczą, sicze, siczom, siczami, siczach} Dla Fremenów „miejsce zbiórki w razie zagrożenia". Wskutek częstego użycia termin ten zaczął w końcu oznaczać wszelkie jaskiniowe siedziby ich plemiennych społeczności.

SOCZEWKI OLEJOWE | {soczewki, soczewek, soczewkom, soczewkami, soczewkach, olejowe, olejowych, olejowym, olejowymi} Olej hufufowy, zamknięty w obudowie i utrzymywany w napięciu statycznym przez pole siłowe, stanowiący część układu powiększającego lub innego układu manipulowania światłem.

STWORZYCIEL | {stworzycielu} Patrz: SZEJ-HULUD.

SUBAK UL KUHAR | {kuhar} „Jak się miewasz?" — fremeńskie powitanie.

SUBAK UN NAR | {nar} „Dobrze, a ty?" — tradycyjna odpowiedź na fremeńskie powitanie.

SUK | {suk, suku, sukiem, suki, suków, sukom, sukami, sukach} W języku Fremenów „targowisko".

SUKA LEKARZE | {lekarze, lekarzy, lekarzom, lekarzami, lekarzach, suka, suką, sukie} Lekarze, którzy ukończyli Akademię Medyczną Suka na Kaitainie i uzyskali tzw. najwyższe warunkowanie — rzekomo najgłębszy odruch warunkowy przeciwko odebraniu życia człowiekowi.

SZEJ-HULUD | {szej, hulud, huluda, huludowi, huludem, huludzie, huludy, huludów, huludom, huludami, huludach} Gigantyczny czerw z Arrakis; „praszczur pustyni", „praojciec wieczności", „pradziad pustyni". Czerwie osiągały ogromne rozmiary i dożywały sędziwego wieku, o ile nie padły ofiarą swych pobratymców lub nie utonęły w wodzie, która była dla nich zabójczą trucizną (patrz: PIASKOWA TROĆ).

SZEJTAN | {szejtan, szejtana, szejtanowi, szejtanem, szejtanie, szejtanów, szejtanom, szejtanami, szejtanach} Szatan.

SZIGASTRUNA | {szigastruna, szigastruny, szigastrunę, szigastruną, szigastrunie} Metalowe wąsy płożącej się liany (Narvi narviium) spotykanej tylko na Salusie Secundusie i na trzeciej planecie Delty Kaisinga. Słynęły z najwyższej wytrzymałości na rozciąganie, były często używane w sabotażu, zabójstwach i okaleczeniach.

SZKOLENIE | {szkolenie, szkolenia, szkoleniu} W odniesieniu do Bene Gesserit ten skądinąd pospolity termin nabiera specjalnego znaczenia związanego m.in. z maksymalnym uwarunkowaniem nerwów i mięśni, jakie dopuszcza granica ich naturalnej wytrzymałości. Szkolenie pozwalało adeptce Bene Gesserit kontrolować siebie i innych (patrz: BINDU, GŁOS, METODA BENE GESSERIT i PRANA).

SZPERACZ | {szperacz, szperacza, szperacze, szperaczy, szperaczom, szperaczami, szperaczach} Lekki ornitopter ekipy poszukiwaczy przyprawy przeznaczony do wypatrywania „znaków czerwia" (ruchomej fali piasku) w okolicy zbioru melanżu.

SZULOCH | {szuloch, szulochu} Mityczna sicz wymieniana w wielu fremeńskich opowieściach.

SYSSELRAADY | {sysselraady, sysselraadów, sysselraadom, sysselraadami, sysselraadach} Regionalne oddziały Landsraadu.

TAIF | {taif, taifu} W języku Fremenów „banda" lub „towarzystwo".

TAKWA | {takwa, takwy, takwę, takwą, takwie} Coś niesłychanie cennego (dosłownie „cena wolności"). To, czego bóstwo żąda od śmiertelnika (i lęk wywołany tym żądaniem).

TALIONY WODY | {taliony, talionów, talionom, talionami, talionach} Różnej wielkości metalowe pierścienie o ściśle określonym nominale wody, na którą można je było wymienić we fremeńskich kantorach.

TANZEROUFT | {tanzerouft, tanzerouftu} Rejon Arrakis zwany „Ziemią Grozy".

TARCZA OBRONNA | {tarcza, tarczy, tarczę, tarczą, tarcze, tarcz, tarczom, tarczami, tarczach} Pole ochronne wytwarzane przez generator Holtzmana. Tarcze przepuszczały tylko obiekty poruszające się z niewielką prędkością (od sześciu do dziewięciu centymetrów na sekundę).

TAU | {tau} W terminologii fremeńskiej jedność siczowej wspólnoty oparta na spożywanym melanżu, a zwłaszcza na ekstatycznych doświadczeniach jedności wywoływanych piciem Wody Życia.

~TLEILAXANIE | {tleilaxanie, tleilaxan, tleilaxanami, tleilaxanom, tleilaxanach} (Bene Tleilax) Mieszkańcy Tleilaxa, samotnej planety Thalimy, źródła niemoralnych (choć tolerowanych) technologii.

+TLEILAX | {tleilax, tleilaxa, tleilaxu} Jedyna planeta Thalimy, znana jako dziki ośrodek szkolenia mentatów. Źródło wypaczonych mentatów, ghol i maskaradników.

TRÓJNÓG ŚMIERCI | {trójnóg, trójnogu, trójnogiem, trójnogi, trójnogów, trójnogom, trójnogami, trójnogach} Trójnóg, na którym kaci pustynni wieszali skazańców.

TURGROD | {turgrod, turgrodu} Jeden z przystanków wieloetapowej przymusowej migracji zensunnitów (patrz: ZENSUNNICI).

TWIERDZA | {twierdza, twierdzy, twierdzę, twierdzą, twierdze, twierdzeń, twierdzom, twierdzami, twierdzach} Dwór w Arrakin, największa budowla w historii ludzkości sfinansowana dzięki handlowi przyprawą. W jej skład weszły liczne budynki z ujarzmionych przez dżihad planet, które przewieziono w całości liniowcami Gildii.

UMMA | {umma, ummy, ummę, ummą, ummie, umm, ummom, ummami, ummach} Osoba należąca do bractwa proroków lub „osobiste objawienie". W Imperium pogardliwa nazwa oznaczająca każdego szaleńca ze skłonnościami do obłąkańczych przepowiedni.

WAHID | {wahid} W języku Fremenów „przynieś".

WALLACH IX | {wallach, wallacha} Dziewiąta planeta Laodżina, siedziba szkoły matek Bene Gesserit.

WIELKA RÓWNINA | {równina, równiny, równinę, równiną, równinie, równin, równinom, równinami, równinach} Przechodzące w erg otwarte zagłębienie skalne położone 100 metrów powyżej poziomu blechu.

WODOWÓD | {wodowód, wodowodu, wodowody, wodowodów, wodowodom, wodowodami, wodowodach} Każdy przewód wewnątrz filtraka lub filtrnamiotu doprowadzający odzyskaną wodę do kieszeni łownej lub z kieszeni łownej do użytkownika (patrz: FILTRAK i FILTRNAMIOT).

WYSIĘK | {wysięk, wysięku, wysięki, wysięków, wysiękom, wysiękami, wysiękach} Miejsce, w którym woda przesącza się na powierzchnię albo wystarczająco blisko powierzchni, by można było do niej dotrzeć, kopiąc według pewnych znaków (patrz: HAUST-STUDNIA).

ZAHA | {zaha} W języku Fremenów „poranna sjesta".

ZAMEK KALADAN | {zamek, zamku, zamkiem, zamki, zamków, zamkom, zamkami, zamkach} Imponujący dwór, przez dwadzieścia sześć pokoleń siedziba rodu Atrydów.

~ZENSUNNICI | {zensunnici, zensunnitów, zensunnitami, zensunnitom, zensunnitach} Pierwotnie członkowie sekty Maometha (zwanego „trzecim Mahometem"), którzy zerwali z jego naukami około 1381 roku PG. Przez kilka tysiącleci tułali się z planety na planetę, osiedlając ostatecznie na Arrakis (patrz: FREMENI).

+ZENSUNNIZM | {zensunnizm, zensunnizmu} Sekta religijna znana z nacisku na mistycyzm i powrotu do zwyczajów ojców (patrz: ZENSUNNICI).

ZGROMADZENIE ŻEŃSKIE | {zgromadzenie, zgromadzenia, zgromadzeniu, zgromadzeniem, zgromadzeń, zgromadzeniom, zgromadzeniami, zgromadzeniach, żeńskie, żeńskiej} Patrz: BENE GESSERIT.

ZJAWISKO HOLTZMANA | {zjawisko, zjawiska, zjawisku, zjawiskiem, holtzmana} Zjawisko ujemnego odpychania przez generator tarczy.

ZŁY DUCH | {duch, złego, ducha, duchowi, duchem, duchu, duchy, duchów, duchom, duchami, duchach} Termin używany przez Bene Gesserit na określenie przednarodzonych, którzy zostali opętani przez jednego z ich przodków (patrz: PRZEDNARODZENI).

ŻNIWIARKA | {żniwiarka, żniwiarki, żniwiarkę, żniwiarką, żniwiarce, żniwiarek, żniwiarkom, żniwiarkami, żniwiarkach} Wielka (niejednokrotnie 120 na 40 metrów) maszyna do zbierania przyprawy powszechnie stosowana na bogatych, niezanieczyszczonych terenach po wybuchu melanżu. Często z powodu niezależnych gąsienic i przypominającego robaka kształtu zwana była gąsienikiem.

CZERW PUSTYNI | {czerw, czerwia, czerwiowi, czerwiem, czerwiu, czerwie, czerwi, czerwiom, czerwiami, czerwiach} Patrz: SZEJ-HULUD.

DRYF | {dryf, dryfu, dryfie, dryfowym} Wtórna kolektorowa faza generatora pola Holtzmana. Znosi ciążenie w pewnych granicach, określonych proporcjami masy i zużycia energii.

DUDNIK | {dudnik, dudnika, dudniki, dudnikiem, dudników, dudnikom, dudnikami, dudnikach} Fremeński przyrząd w kształcie krótkiej tyczki z mechanizmem sprężynowym i kołatką używany do przywoływania lub odciągania czerwia pustyni. Po zwolnieniu mechanizmu sprężynowego kołatka wydawała charakterystyczne „dudnienie" przywabiające szej-huludy.

DYSTRANS | {dystrans, dystransu, dystransów, dystransem, dystransy, dystransom, dystransami, dystransach} Urządzenie do doraźnego umieszczania informacji w układzie nerwowym przedstawicieli gatunków rzędu Chiroptera, ptaków lub ludzi.

~KSIĘŻYCE | {księżyc, księżyca, księżycowi, księżycem, księżycu, księżyce, księżyców, księżycom, księżycami, księżycach} Dwa satelity Arrakis, z których każdy ma charakterystyczny znak rozpoznawczy widoczny na powierzchni.

+DRUGI KSIĘŻYC | {drugi, drugiego, drugiemu, drugiem, drugich, drugim, drugimi} Mniejszy z dwóch satelitów Arrakis, godny uwagi ze względu na zarys sylwetki skoczka pustynnego na jego powierzchni (patrz: PIERWSZY KSIĘŻYC).

+PIERWSZY KSIĘŻYC | {pierwszy, pierwszego, pierwszemu, pierwszym, pierwszych, pierwszymi} Większy z dwóch satelitów Arrakis, godny uwagi ze względu na charakterystyczną plamę w rzeźbie powierzchni podobną do wizerunku ludzkiej pięści (patrz: DRUGI KSIĘŻYC).