Luźna szata noszona przez Fremenki, zazwyczaj czarna.

„Zwrot w lewo", komenda sternika czerwia.

Władcza pamięć, która samoistnie ogarnia człowieka.

Znaki życia (patrz: BURHAN).

Pochodząca z Sikuna roślina o charakterystycznych, niemal prostokątnych liściach. Jej zielone i białe pasy oznaczają trwały dwustan równoległych aktywnych i uśpionych regionów chlorofilowych.

Pierwotne słońce rodzaju ludzkiego; potocznie: słońce każdej planety.

Mistyczna kraina podobieństw, w której nie ma żadnych fizycznych ograniczeń.

Legendarny Latający Holender kosmosu.

Zwyczajowe prawo na prymitywnych planetach, na mocy którego poddawało się coś próbie niszczącej dla ustalenia jego ograniczeń.

Próba rozumu. Pierwotnie „siedem pytań mistycznych" zaczynających się od: „Kto to jest ten, kto myśli?".

Pierwsza osada na Arrakis, przez długi czas siedziba rządu planetarnego.

Planeta znana jako Diuna, trzecia planeta Canopusa.

Poradnik dotyczący trucizn i narzędzi mordu używanych w wojnach skrytobójców.

W religii zensunnickich Wędrowców żeńska istota po lewicy Boga, służebnica Boga.

Trucizna podana w suchym jedzeniu. W niektórych dialektach: chaumas.

We fremeńskiej legendzie płaczek opłakujący cały rodzaj ludzki.

Treściwe ciasto sporządzone z syropem daktylowym.

Dziewięciostrunowy instrument szarpany, ulubiony przyrząd trubadurów imperialnych. Wywodzi się z Chusuka.

Cudotwórca, święty już za życia.

Pistolet pyłowy służący do zostawiania barwnych znaków na piasku.

Piąta planeta Kuentsinga; trzecie miejsce postoju w migracji zensunnickich Wędrowców.

Starożytna szkoła kształcenia ducha i ciała, zakon żeński powołany po Dżihadzie Butlerowskim.

„Niczego już nie trzeba wyjaśniać". Amen.

„Księga Ksiąg", zawierająca teksty wszystkich starożytnych religii. Jej główne przykazanie brzmi: „Nie będziesz kaleczył ducha".

Termin odnoszący się do treningu systemu nerwowego człowieka.

Płaska, otwarta pustynia.

Dowody życia (patrz: AJAT).

Izolowana opończa noszona przez Fremenów na pustyni.

Główny rejestr planu eugenicznego Bene Gesserit.

Tajny język magnetyczny wywodzący się częściowo od starożytnego języka najemnych skrytobójców.

Trucizna w suchym pokarmie (patrz: AUMAS).

Trucizna dodawana do napoju.

Szachy piramidalne na dziewięciu poziomach.

Braterstwo nienawiści, zazwyczaj zawiązywane dla zemsty.

Czwarta planeta Tety Szalisza, znana jako Planeta Muzyczna.

Arrakijski nietoperz przystosowany do przenoszenia wiadomości.

Potężna kurzawa na Arrakis, gdzie wiatry na otwartych równinach osiągają prędkość do 700 kilometrów na godzinę.

Dowolna depresja w gruncie Arrakis wypełniona głębokim pyłem i z pozoru nie do odróżnienia od otaczającego ją terenu.

Szkoła religijnego przekładu lub interpretacji.

„Zwrot w prawo", komenda dla sternika czerwia.

Reguła Wielkiej Konwencji zakazująca uśmiercania członków wysokich rodów za pomocą nieprzepisowego podstępu.

Określenie ludzi piasku, poszukiwaczy przyprawy.

Lekki ornitopter ochrony, który czuwa nad ekipą przyprawową.

Wtórna faza pola Holtzmana (patrz: HOLTZMANA ZJAWISKO), która znosi ciążenie w ograniczonym zakresie.

Tyczka z kołatką na jednym końcu, służąca do uderzania w piach i przywoływania szej-huluda.

Urządzenie do zapisu wiadomości w systemie nerwowym nietoperzy lub ptaków.

Krucjata religijna.

Wielofunkcyjny płaszcz uniwersalny (odpija promienie cieplne, a w razie potrzeby zamienia się w namiot lub hamak).

Planeta gwiazdy Alfy Centaura B; raj rzeźbiarzy, ojczyzna mgielnicy, w której za pomocą siły woli można rzeźbić fantastyczne kształty.

„Deszcz piasku"; opad pyłu z wysokości około 2000 metrów, na którą wzniosły go kurzawy Coriolisa. El sajal często nanosi na niżej położone obszary cenny melanż.

Narkotyk otrzymywany przez spalanie drewna elakka (z planety Giedi Prime). Prawie całkowicie tłumi instynkt samozachowawczy. Skóra zażywającego go nabiera charakterystycznego pomarańczowego odcienia.

Rozległy obszar wydm, morze piasku.

Fremeńska danina wody, główna forma podatku siczowego.

Sztywna reguła podziału klasowego popierana przez Imperium. „Miejsce dla każdego i każdy na swoim miejscu".

Wiedza religijna, prawo; jedno z półlegendarnych źródeł wiary zensunnickich Wędrowców.

Ściśle przylegający do ciała strój fremeńskiej konstrukcji. Jego materiał, o budowie warstwowej, pochłania ciepło i odzyskuje wilgoć z wydzielin organizmu (potu i moczu). Odzyskana woda gromadzi się w kieszeniach łownych, skąd można ją pić przez wodowód.

Niewielkie, hermetyczne schronienie wykonane z tkaniny odzyskującej wodę z oddechu przebywających w nim ludzi.

Filtr nosowy używany wraz z filtrakiem. Dzięki niemu wilgoć z wydychanego powietrza jest odzyskiwana w filtrze.

Największy statek kosmiczny zdolny lądować na planecie w całości.

Wolne plemiona Arrakis, mieszkańcy pustyni, potomkowie zensunnickich Wędrowców.

Fremeńska sakwa z zestawem przetrwania na pustyni.

Nieumiejętność skupienia uwagi, cecha osoby chwiejnej. Ponieważ taką osobą łatwo manipulować, słowo to stało się obelgą.

Oficjalny język Imperium. Hybryda wielu języków, której podstawę stanowi staroangielski i słowiański.

Trzecia planeta Niushe; znana z kultury hedonistycznej i niezwykłych praktyk seksualnych.

Coś zdobytego w bitwie lub podczas razzii; zazwyczaj pamiątka z walki mająca jedynie wartość sentymentalną.

Ogólna nazwa maszyn do zbioru melanżu, pracujących na otwartych przestrzeniach piasku (patrz: ŻNIWIARKA).

Samotna formacja skalna, pień, wyrastająca ponad poziom pustyni.

Komenda „na wprost", kierująca czerwia na kurs prosty.

Ojczyzna rodu Harkonnenów; planeta o średniej aktywności fotosyntezy.

Gildia Kosmiczna, jedna z nóg statywu politycznego podtrzymującego Imperium; monopolista w dziedzinie transportu międzyplanetarnego i bankowości.

Święta prawda pierwotna (często występuje w zwrocie: amtal giudichar).

Technika szkolenia Bene Gesserit pozwalająca adeptce panować nad innymi dzięki odpowiedniemu doborowi barwy i tonu głosu.

Broń miotająca bolce z trucizną; jej skuteczność jest ograniczona, jeśli przeciwnik używa tarczy.

„Wróg specyficzny"; zatruta igła używana przez Bene Gesserit w teście na człowieczeństwo.

Długi rów tektoniczny powstały w wyniku osiadania gruntu między równoległymi uskokami.

Sterowana igła skrytobójcza szybująca na polu dryfowym; broń używana powszechnie w wojnach asasynów.

Przenośne, plastikowe zamknięcie hermetyczne używane przez Fremenów do uszczelniania wejść do jaskiń.

Druga planeta Niushe; znana z krwawej wendety między rodem Moritani a rodem Ginazów.

Święta podróż, pielgrzymka.

Podróż przez pustynię, migracja.

Podróż w poszukiwaniu czegoś, często o podłożu religijnym.

„Planeta Klejnot", słynąca z rzadkich minerałów, wyeksploatowana za czasów Szaddama I.

Okrzyk „ruszaj" używany przez sterników czerwia.

Haki używane do dosiadania i ujeżdżania czerwia pustyni.

Ród władający Giedi Prime; odwieczni wrogowie Atrydów.

Niezwykle wytrzymały metal stosowany w konstrukcjach, które muszą wytrzymać ogromne przeciążenia.

Szósty przystanek w migracji zensunnitów; planeta o niesprzyjającym klimacie.

Tymczasowy obóz fremeński na otwartej pustyni.

Spojrzenie Ibada; charakterystyczne dla Fremenów i osób uzależnionych od przyprawy oczy o błękitnych tęczówkach i białkach.

Tradycyjna formuła wstępna do zaklęć religijnych.

Braterstwo wszystkich Fremenów na Arrakis.

Przepowiednia, której nie można podważyć ani zmienić.

Okrzyk arrakijskiego sprzedawcy wody.

Teologia; nauka o tradycji i dogmatach religijnych zensunnitów.

Prawo wspólnego dobra; zazwyczaj brutalna konieczność podyktowana przetrwaniem wspólnoty.

Okrzyk bojowy: „Niech żyją wojownicy walczący z niesprawiedliwością!".

Fremeński zaśpiew rytualny używany podczas orgii tau.

Prywatna kwatera Fremena w siczy.

Trzecia planeta Delty Pawia; ojczysty świat rodu Atrydów.

Otwarty kanał irygacyjny doprowadzający wodę do upraw na Arrakis.

Oficjalna wendeta prowadzona według reguł Wielkiej Konwencji; dopuszcza użycie wszelkich środków z wyjątkiem broni atomowej i masowej zagłady.

Cud lub działanie sił nadprzyrodzonych.

Tradycyjne zaklęcie fremeńskie mające uśpić czujność duchów pustyni.

Konsorcjum Honnete Ober Advancer Mercantiles; wszechświatowa korporacja handlowa kontrolowana przez Imperatora i wysokie rody, w której udziały ma także Gildia i Bene Gesserit.

Element filtraka, w którym gromadzi się odzyskana z organizmu woda.

Dowolna postać lub symbol z mitologii fremeńskiej, często wyszywany na sztandarach.

Vademecum przetrwania i modlitewnik Fremenów na Arrakis.

„Nić kleszcząca" z planety Ekaz; włókno, które zaciska się tym mocniej, im bardziej ofiara próbuje się uwolnić.

Dzikie pnącze z planety Giedi Prime; jego soki mają właściwości parzące, przez co jest używane jako bicz.

Święty nóż Fremenów wyrabiany z zęba szej-huluda. Występuje w dwóch odmianach: „stałej" i „niestałej" (ten drugi rozpada się, gdy znajdzie się z dala od pola magnetycznego ludzkiego ciała).

Nośnik informacji w formie szigastruny, na którym zapisane są teksty i obrazy.

Dziki osioł z planety Lankiveil, zaaklimatyzowany w stepowych rejonach Arrakis.

„Skrócenie drogi"; termin Bene Gesserit oznaczający mężczyznę, który dzięki swoim zdolnościom potrafi połączyć czas i przestrzeń, widząc przeszłość i przyszłość.

Fremeńscy kapłani ery Muad'Diba, strażnicy jego kultu.

Miotacz laserowy o krótkim zasięgu, używany głównie jako narzędzie tnące.

Jednostka wojskowa składająca się z dziesięciu brygad (około 30 000 ludzi).

Fremeńska woda z przyprawą; pierwotnie napój z mąki z jukki.

Główny statek transportowy w systemie przewozowym Gildii Kosmicznej.

„Głos Spoza Świata". W mesjanistycznych legendach Fremenów prorok z innego świata. Niekiedy tłumaczony jako „Dawca Wody" (patrz: MAHDI).

Litrowy pojemnik na wodę wykonany z bezodpryskowego plastiku; podstawowy ekwipunek Fremena.

Zawieszona na polu dryfowym lampa z własnym zasilaniem (zazwyczaj organicznym).

W mesjanistycznych legendach Fremenów: „Ten, który powiedzie nas do raju".

Półroślinny, półzwierzęcy głębinowy wektor arrakijskiego czerwia pustyni. Ekskrementy maleńkich stworzycieli tworzą masę preprzyprawową.

Stadium dzikiego, grzybiastego wzrostu występujące w momencie, gdy woda przedostanie się do odchodów maleńkich stworzycieli. W tym stadium melanż Arrakis wywołuje charakterystyczny „wybuch", wyrzucający materię z głębi ziemi na powierzchnię. Masa ta po wyschnięciu na słońcu i wietrze staje się przyprawą.

Niewolnik; w dialekcie fremeńskim często oznacza kogoś niegodnego zaufania.

Pistolet sprężynowy na zatrute bolce; zasięg około czterdziestu metrów.

„Przyprawa nad przyprawami", której jedynym źródłem we wszechświecie jest planeta Arrakis. Przyprawa znana przede wszystkim ze swoich właściwości geriatrycznych (przedłuża życie, przy zażywaniu w dużych dawkach nawet o setki lat). Wywołuje również silne uzależnienie, a u niektórych osób zdolności profetyczne. Uzależnienie objawia się ciemnobłękitnym kolorem oczu (patrz: IBAD).

Robotnik lub poszukiwacz zajmujący się wydobyciem przyprawy.

Klasa obywateli Imperium wyszkolonych do najwyższej sprawności logicznej. „Ludzkie komputery".

Szkło wytwarzane przez napromieniowanie wysoką temperaturą arkuszy kwarcu nasyconego gazem. Cechuje się niezwykłą odpornością na uderzenia.

Okres prób i egzaminów, którym poddawani są fremeńscy młodzieńcy, zanim zostaną uznani za dorosłych.

Sekcja Bene Gesserit zajmująca się rozprzestrzenianiem spreparowanych legend i mitów na zacofanych planetach, by przygotować grunt pod przybycie członkiń zakonu.

Dziesięcioczłonowy ciężki okręt wojenny.

Skoczek pustynny z Arrakis, stworzenie stworzone do życia w piaskach, postać utożsamiana w mitologii Fremenów z mądrością. Fremeni widzą jego sylwetkę w układzie plam na tarczy drugiego księżyca.

Fremeńskie określenie „Władcy Demonów" (często odnoszone do persony sprawującej rządy z ramienia Harkonnenów).

Potężne pasmo górskie w północnej strefie Arrakis, chroniące tamtejsze baseny przed pełną siłą kurzaw Coriolisa.

Niewielki ogród lub dziedziniec.

Rozległa depresja terenu na Arrakis, zazwyczaj otoczona skałami, które chronią ją przed wiatrami.

Mapa plastyczna rejonu Arrakis.

Zestaw naprawczy do filtraka.

Oficerowie straży przybocznej Imperatora, spokrewnieni z nim przez konkubiny.

Fremeńskie urządzenie służące do odzyskiwania wody z wilgotnego powietrza pustyni.

Rzadka odmiana półszlachetnego kamienia z planety Hagal.

(Często zwane po prostu „toperami") statki powietrzne zdolne do lotu dzięki uderzeniom skrzydeł na wzór ptaków lub owadów.

Depresja powstała wskutek osiadania podłoża.

Zbiór legend, mitów i proroctw spreparowanych przez Bene Gesserit w celu manipulacji religijnej.

Kompas działający w oparciu o lokalne anomalie magnetyczne i mapy terenu, niezbędny na Arrakis.

Krótki sztylet, często ukryty, używany do zadawania szybkich pchnięć w walce wręcz pod tarczami.

Pięciowarstwowe pole ochronne generowane dla osłony niewielkich obszarów (np. drzwi lub namiotów).

Urządzenie służące do pompowania powietrza do zasypanych piaskiem schronów lub namiotów.

Rzeki pyłu i drobnego piasku płynące w zagłębieniach terenu pod wpływem grawitacji i wiatru.

Urzędnik odpowiedzialny za nadzór nad wydobyciem przyprawy na danym obszarze.

Stal o niezwykłej wytrzymałości, wzmocniona włóknami stravidium.

Egzotyczny kwiat z planety Ekaz, o intensywnym zapachu.

Planeta gwiazdy Epsilona Alangue, uważana przez zensunnitów za ich ojczysty świat przed migracją.

Termin odnoszący się do treningu mięśniowego Bene Gesserit.

Środek pobudzający typu kofeiny otrzymywany z żółtych jagód akarso (patrz: AKARSO).

Starożytny okres religijny cechujący się postami i modłami. W tradycji dziewiąty miesiąc kalendarza słoneczno-księgowego. Fremeni ustalali porę obrzędu według dziewiątego zenitu w obiegu pierwszego księżyca.

Na poły piracki rajd partyzancki.

Czwarta planeta Eridani A zaliczana, obok Ixa, do niedościgłych cywilizacji technicznych. Słynęła z miniaturyzacji.

Określenie klanu panującego na planecie lub w systemie planetarnym.

Owalne przyrządy wykonane z chromoplastiku oziębiające swą powierzchnię, na której osiada rosa. Fremeni wykładali nimi dołki wokół sadzonek.

Według wierzeń Fremenów ta część osobowości, która jest zawsze zakorzeniona (i zdolna do wyczuwania) w świecie metafizycznym (patrz: ALAM AL-MITHAL).

Miotacz laserowy wytwarzający falę ciągłą. Jako broń miała ograniczone zastosowanie w cywilizacji używającej powszechnie tarcz, gdyż kontakt wiązki laserowej z tarczą powoduje straszliwy wybuch (technicznie: fuzję subatomową).

Wysokoenergetyczny wyciąg z kłączy rośliny o tej samej nazwie rosnącej na Ekazie. Powszechnie wykorzystywany przez mentatów, którzy utrzymywali, że potęguje on sprawność umysłu. Zażywanie safo powodowało powstawanie rubinowych plam w jamie ustnej i na wargach.

Trzecia planeta Gammy Waipinga. Po przeprowadzce dworu królewskiego na Kaitaina ogłoszona imperialną planetą więzienną. Salusa Secundus jest ojczystym światem rodu Corrinów i drugim przystankiem w migracjach zensunnickich Wędrowców.

Fanatyczni żołnierze Padyszacha Imperatora. Wychowywali się w tak surowym środowisku naturalnym, że sześć spośród trzynastu osób nie dożywało jedenastego roku życia. W szczytowym okresie ich wpływu każdy sardaukar mógł stanąć przeciwko dziesięciu żołnierzom zaciężnym Landsraadu.

Narkotyk otrzymywany (przez ekstrakcję krystalizacyjną) z popiołów drewna elakka. Efekt (nieustająca, bezgraniczna ekstaza) wywoływały atonalne wibracje określane mianem semuckiej muzyki.

Mechanizm zegarowy do wykonywania prostych zadań. Jeden z niewielu „automatycznych" mechanizmów dozwolonych po Dżihadzie Butlerowskim.

Wyznaczony przez Wysoką Radę Landsraadu i Imperatora urzędnik mający czuwać nad zmianą lenna, negocjacjami w kanly lub oficjalną walką w wojnie asasynów.

„Miejsce zbiórki w razie zagrożenia". Fremeni tak długo żyli w niebezpieczeństwie, że w końcu termin ów zaczął oznaczać wszelkie jaskiniowe siedziby ich plemiennych społeczności.

Fremeńska „wiosna pustyni", z religijnymi podtekstami kryjącymi pojęcie czasu obfitości i „nadchodzącego raju".

Ustęp w Biblii P-K przedstawiający życie ludzkie jako drogę przez wąski most (sirat) z „rajem z prawej, piekłem z lewej i Aniołem Śmierci z tyłu".

Oficjalna jednostka płatnicza Imperium. Jej siłę nabywczą ustalali co czterysta lat podczas negocjacji Gildia, Landsraad oraz Imperator.

Trójwymiarowy obraz z projektora odczytującego trzystusześćdziesięciostopniowe sygnały odniesienia zapisane na rolce szigastrunowej.

Pole dyfraktora ograniczające przenikanie głosu czy jakiejkolwiek innej fali przez tłumienie drgań drganiami lustrzanymi przesuniętymi w fazie o 180 stopni.

Elektrostatyczny oddzielacz różnicowy używany do usuwania piasku z masy melanżowej. Urządzenie wykorzystywane w drugim etapie rafinacji przyprawy.

„Czerpiąca ze studni", fremeński tytuł honorowy.

Na poły legendarna Pierwsza Księga zensunnickich Wędrowców.

Ogólna nazwa wszelkich kontenerów o nieregularnym kształcie wyposażonych w osłony ablacyjne i dryfowy system amortyzacyjny. Stosowane do zrzucania towarów z kosmosu na powierzchnię planety.

Ta część panoplia prophetica, która przedstawia zabobonny rytuał (patrz: MISSIONARIA PROTECTIVA).

Arrakijski czerw pustyni, „praszczur pustyni", „praojciec wieczności", „pradziad pustyni". Czerwie osiągały kolosalne rozmiary (w głębokiej pustyni widywano osobniki przekraczające czterysta metrów) i dożywały sędziwego wieku, o ile nie padły ofiarą swych pobratymców lub nie utonęły w wodzie, która była dla nich zabójczą trucizną.

Szatan.

Metaliczne wąsy płożącej się liany (Narvi narviium), która występowała jedynie na Salusie Secundusie i na trzeciej planecie Delty Kaisinga. Słynęły z najwyższej wytrzymałości na rozciąganie.

Zwierzę łowne z Tupile, prawie całkowicie wytępione dla swej cienkiej, mocnej skóry.

Pole ochronne wytwarzane przez generator Holtzmana. Tarcza przepuszcza jedynie obiekty poruszające się z niewielką prędkością (w zależności od nastawienia od sześciu do dziewięciu centymetrów na sekundę) i deaktywować ją może tylko pole elektryczne wielkości hrabstwa (patrz: RUSZNICA LASEROWA).

W terminologii fremeńskiej jedność siczowej wspólnoty oparta na diecie przyprawowej, a przede wszystkim na orgii jedności tau wywołanej spożyciem Wody Życia.

Samotna planeta gwiazdy Thalima znana jako dziki ośrodek szkolenia mentatów. Źródło mentatów „wypaczonych".

Wywołany przez jeden z kilku narkotyków „rozszerzonej świadomości" półhipnotyczny trans, w którym drobne przejawy świadomego kłamstwa stają się widoczne dla obserwatora.

Statek Gildii zaprojektowany z myślą o przewożeniu wojska między planetami.

Pierwotnie trójnóg, na którym kaci pustynni wieszali swe ofiary. Zwyczajowo: trzej członkowie cheremu, którzy poprzysięgli wspólną zemstę.

Przypisywany mentatowi Piterowi de Vriesowi wynalazek polegający na przesyceniu ciała trucizną przy równoczesnym regularnym podawaniu antidotum. Wycofanie w dowolnej chwili antidotum powodowało śmierć.

Tak zwana „planeta azylu" (prawdopodobnie kilka planet), miejsce schronienia dla pobitych rodów Imperium. Położenie jej (ich) znane było jedynie Gildii i trzymane w tajemnicy na mocy pokoju gildyjskiego.

Zensunnicki doktor teologii.

Członek bractwa proroków (w Imperium pogardliwa nazwa oznaczająca każdego szaleńca ze skłonnościami do obłąkanych przepowiedni).

U Fremenów „baza kolumny".

Jeden z zabijających wolę narkotyków z Ekaza. Czynił człowieka niezdolnym do kłamstwa.

Dziewiąta planeta Laodżina, siedziba szkoły matek Bene Gesserit.

Powszechny pokój wymuszony równowagą sił utrzymywaną przez Gildię, wysokie rody oraz Imperium. Jej główne postanowienie zabraniało używania broni atomowej przeciwko człowiekowi.

Drugi, wyższy stopień urwisk wieńczących Mur Zaporowy na Arrakis (patrz: MUR ZAPOROWY).

Trucizna „objawiająca" (patrz: MATKA WIELEBNA). Płynna wydzielina czerwia pustyni (patrz: SZEJ-HULUD), która wypływała w momencie jego śmierci przez utonięcie, następnie zaś, przemieniona w ciele matki wielebnej, stawała się narkotykiem zażywanym podczas siczowej orgii tau.

Każdy przewód wewnątrz filtraka lub filtrnamiotu przekazujący odzyskaną wodę do kieszeni łownej lub z kieszeni łownej do użytkownika.

Ograniczona forma działań wojennych dozwolonych na mocy Wielkiej Konwencji i pokoju gildyjskiego. Jej celem było zmniejszenie strat wśród osób postronnych. Obowiązujące reguły nakazywały formalną deklarację zamiarów oraz ograniczały dopuszczalne rodzaje broni.

Ciało Landsraadu pełniące funkcję najwyższego trybunału w sporach między rodami.

Analizator spektrum zapachów przeznaczony do wykrywania substancji trujących.

Członkowie sekty, która zerwała z naukami Maometha (zwanego „trzecim Mahometem") około 1381 roku PG. Religia zensunnicka znana była przede wszystkim z nacisku na mistycyzm i powrotu do zwyczajów ojców.

Latające skrzydło (potocznie: skrzydło), powietrzny „koń pociągowy" Arrakis przenoszący olbrzymie urządzenia do poszukiwania, wydobywania i rafinacji przyprawy.

Zjawisko ujemnego odpychania przez generator tarczy, stanowiące podstawę działania tarcz obronnych i technologii dryfowych.

Pracownicy zbierający rosę z arrakijskich roślin za pomocą narzędzi przypominających kosy.

Wielka (niejednokrotnie 120 na 40 metrów) maszyna do wydobywania przyprawy wykorzystywana na bogatych, niezanieczyszczonych terenach po wybuchu melanżu.

Dowolna pentarcza ustawiona w celu przepuszczenia określonej osoby w razie konieczności ucieczki (patrz: PENTARCZA).

Rozległa depresja wypełniona pyłem, który podlegał rzeczywistym pływom (patrz: PIACHOPŁYWY).

Fremeński dług na śmierć i życie.

Mniejszy z dwóch satelitów Arrakis, wyróżniający się wyraźną sylwetką skoczka pustynnego.

Piasek o tak dużej spoistości, że każde uderzenie w niego brzmi jak bęben (patrz: DUDNIK).

Termin oznaczający osobę spokrewnioną z rodem panującym, ale niemającą bezpośrednich praw do tronu.

Fremeński okrzyk rozpaczy. La przekłada się jako ostateczne „nie", od którego nie ma odwołania.

Termin odnoszący się do zjawisk, których Bene Gesserit używały dla umocnienia wpływów Missionaria Protectiva.

System drobiazgowej obserwacji i analizy psychologicznej stosowany przez Bene Gesserit.

Szigastruna o grubości jednego mikrona, na której zapisuje się tajne dane.

Historyczne określenie zensunnitów, oznaczające „ludzi" lub „wybrańców".

Fremeńskie określenie przesądów i przepowiedni wszczepionych przez Missionaria Protectiva.

Przedrostek oznaczający wyznaczonego następcę tronu lub tytułu (np. na-Baron).

Patrz: Akademia Suk; najwyższy poziom uwarunkowania mentalnego stosowany wobec chirurgów tej akademii.

Chusta noszona na czole przez Fremenki po urodzeniu syna.

Mniejsze rody feudalne lub rody kupieckie zależne od wysokich rodów.

System rurek i filtrów wewnątrz filtraka.

Pirorakieta sygnałowa.

Termin w galachu oznaczający „najbliższego obcego" (kogoś, kto nie należy do siczy, ale nie jest wrogiem).

Większy satelita Arrakis, na którego tarczy widać zarys zaciśniętej ludzkiej pięści.

Najwyższy poziom czujności i samokontroli, na który oddziałuje warunkowanie w Akademii Suk.

Zbiór reguł i zasad zachowania obowiązujący na dworze imperialnym lub między wysokimi rodami.

Próba walki honorowej.

Zmutowany ryż z planety Kaladan o ziarnach bogatych w białko.

Robotnicy i chłopi przypisani do ziemi lub planety w systemie faufreluches.

Surowe szkolenie mające przystosować mieszkańców Arrakis do egzystencji bez utraty wilgoci.

Akt odwracania się od Boga.

Imperialna sala audiencyjna.

Olej hufufowy zamknięty w obudowie obiektywu i utrzymywany w napięciu statycznym przez pole siłowe. Każdy element soczewki można było regulować skokowo o jeden mikron, osiągając szczytową precyzję manipulowania światłem widzialnym.

Tulipan sporofilowy z Tupile.

Ostateczna próba, od której nie ma odwołania, zwykle dlatego, że kończy się śmiercią lub zniszczeniem.

Fremeńskie wezwanie do walki na śmierć i życie, zazwyczaj dla rozstrzygnięcia sprawy wielkiej wagi.

Dosłownie: „cena wolności". Coś niesłychanie cennego. To, czego bóstwo żąda od śmiertelnika (i lęk wywołany tym żądaniem).

Różnej wielkości metalowe pierścienie o ściśle określonym nominale wody, na którą można je było wymienić we fremeńskich kantorach. Miały doniosłe znaczenie przy okazji urodzin, śmierci i w ceremoniale zalotów.

Potoczna nazwa telepatii.

Sztuka rozmieszczania tyczek z plastiku i włókien na pustynnych obszarach Arrakis i odczytywania ze wzorów wytrawionych na nich przez samumy wskazówek pozwalających przewidywać pogodę.

Jedno z kilku pozbawionych znaczenia słów, które Bene Gesserit zaszczepiały wybranym ofiarom, aby móc je kontrolować. Dźwięk tego słowa chwilowo paraliżował uwrażliwioną na nie osobę.

Sławny wytwórca baliset rodem z Chusuka.

Rogata bogini, żeński pierwiastek kosmosu (potocznie: Matka Przestrzeń), niewieście oblicze trójcy przyjętej za Najwyższą Istotę przez wiele religii w obrębie Imperium.

Potoczny termin oznaczający Dżihad Butlerowski (patrz: DŻIHAD BUTLEROWSKI).

Potoczne określenie przemytników.

Feudałowie mający lenna planetarne, przedsiębiorcy międzyplanetarni (patrz: RÓD).

Formalne zebranie fremeńskich przywódców zwołane w celu obejrzenia walki decydującej o przywództwie plemiennym.

Synowie różnych konkubin tego samego ojca.

Pomarańcze.

Morele.